Vergelijkingen van orgelkasten

Alles des orgels...

Vergelijkingen van orgelkasten

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 19:20 #1

Onder dit topic wil ik graag aandacht schenken aan de verschillende stijlen van orgelkasten die ons land rijk is.
Ton Reijnaerdts zal hier ook vast veel aan kunnen bijdragen door aan te duiden wat nou precies de kenmerken zijn van een bepaalde periode.

De orgels die ik in onderhoud onderscheiden zich in de volgende stijlen:
Klassiek
Rococo
Rennaisance
Barok
Neogothiek
Jugenstil/Art Nouveau
Art Déco
Modern

De orgels met foto plaats ik hieronder.
Allereerst een klassiek voorbeeld is het orgeltje van Heyneman in Ravenstein.
Feitelijk grijpt dit kastje terug naar de oudheid.
Het front lijkt op een romeinse tempel.
De tympaan en de zuilen verraden duidelijk de bouwvorm van belangrijke gebouwen uit de periode van het Griekse en Romeinse rijk.

Ravenstein Hervormde kerk
Bouwer: Heyneman 1781 Kast: Klassiek


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 19:32 #2

Een typisch voorbeeld van Rococo is het orgel van de Paters Capucijnen in Velp.
Overigens is ons land zeer dun bezaaid met rococokasten.

Velp Capucijnenklooster
Bouwer onbekend
kast: Rococo 1760


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 19:49 #3

Een uniek orgel in Nederland is het orgel van het klooster Fransiscanen in Megen.
Een 3 torig barokfront is door de orgelmakers Franssen in 1843 geplaatst in een aanvankelijk Rennaisancefront. (1647)
Het onderpositief en de zijwangen van de hoofdwerkkast zijn nog uit die periode.
Opvallend is dat de zuilen van het onderpositief tot niets leiden...
Oorspronkelijk hebben ze een lijst gedragen.
Het rennaisancefront was een vlak front.

Megen Klooster Fransiscanen.
Bouwers: onbekend, Franssen,Gradussen.
Kast: Rennaisance en Barok


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 22:38 #4

Het volgende orgel van Matthijs van Deventer is een schoolvoorbeeld van barok.
Smits breidde het orgel uit met pijpwerk van Nicolaas Smits.

Schaijk Parochiekerk
bouwers: van Deventer/Smits
Kast: Barok 1754


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 22:46 #5

Neogothiek kenmerkt zich ondermeer door pinakels en het teruggrijpen naar gotische bouwkunst.
Overlangel is een mooi voorbeeld.
Overigens: De pinakels zijn van terracotta en niet van hout !

Overlangel Parochiekerk.
Bouwer: F.C.Smits 1858
Kast: Neogothiek


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 23:03 #6

Na 1910 verdwijnt de neogothiek en de "moderne" tijd zorgt voor zakelijkheid in de stijlen Art Nouveau/Art Déco.
Het Pelsorgel in Schaijk is een synthese van die 2 stijlen.
Typische Art Déco kasten zijn voorhanden en zal ik later plaatsen.
Ook Jugendstil kasten komen nog aan bod.

Schaijk Parochiekerk 1932
Bouwer: Pels


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

15 Apr 2006, 23:10 #7

De neobarok tracht qua orgel terug te grijpen naar de barok.
De kasten daarentegen worden nog moderner door het toepasssen van a-symmetrie en schuine opstellingen van pijpen.
Het F&G orgel in Vlaardingen is een schoolvoorbeeld van kastenbouw uit de jaren 60.

Vlaardingen Holycentrum
Bouwer: Fonteyn en Gaal 1960


Foto: Nico van Duren
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

16 Apr 2006, 15:07 #8

We gaan weer even terug naar de periode van na 1900 toen industrialisatie en vooruitgang zich uitte in de zwierige vormen van de Jugendstil.
Het Dalsteinorgel van de voormalige Waalse kerk te Amsterdam is een van de weinige voorbeelden uit die periode.

Dalstein 1912
Kast: Jugendstil

Foto: Gerco Schaap
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

16 Apr 2006, 22:36 #9

En nog een ander bekend voorbeeld van Jugendstil is het Oscar Walckerorgel in Doesburg.
Jammer dat door het foute lijstwerk boven veel van de grandeur verloren is gegaan.. Volstrekt stijlloos geworden helaas.

Foto: Piet Bron


Op de oude plek in Rotterdam was er harmonie
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

17 Apr 2006, 19:10 #10

Een mooi orgel in Art Nouveau was het orgel van de Prins Willemkerk te Scheveningen. (1919)
Het orgel is gesloopt.

Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

17 Apr 2006, 19:12 #11

Na de Jugenstil/Art Nouveauperiode komt de Art Déco.

Rotterdam Delfshaven is er een mooi voorbeeld van.
Dit Standaartorgel uit 1924 is helaas ook niet meer..

Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

17 Apr 2006, 19:15 #12

Ook het Verweysorgel in Rotterdam Hilligersberg uit 1934 is een mooi voorbeeld van Art Déco.

Foto:Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

17 Apr 2006, 19:35 #13

Het zeer stijlvolle Art Déco geheel in de Julianakerk te Den Haag werd ook zonder pardon gesloopt in de jaren 70. Een Vierdagorgel kwam er voor terug.

Het Standaartorgel uit 1927 was geheel in harmonie met de rest van de kerk.
Let ook eens op de luchter uitgevoerd in glas in lood.

Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

17 Apr 2006, 19:38 #14

Zeer stijlvol is ook het orgel in de Jozefkerk te Nijmegen.
Dit orgel van Elbertse uit 1920 kenmerkt zich door de overgang van Jugendstil/Art Nouveau naar Art Déco.
Balustrade met lantaarns! vormen een prachtig geheel met de orgelkasten.


Foto: Piet Bron
Reply
Like

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: 15 Aug 2005, 21:14

18 Apr 2006, 20:47 #15

En dan uiteindelijk na de periode jaren 60 gaat men in Nederland weer op de historische toer terwijl men elders beseft dat we 2000 zijn gepasseerd.
Je moet ervan houden...

Hier een voorbeeld van Vleugels
Foto: www.vleugels.de
Reply
Like