Venray Grote Kerk

Alles inzake de restauratie van orgels

Venray Grote Kerk

Joined: Mon 5 Oct 2009, 20:09

Sun 18 May 2014, 20:46 #1

Vanmiddag bij de heringebruikname van het grote Vermeulenorgel in de St. Petruskerk in Venray geweest. Er is een tijdje geleden op dit forum driftig over geschreven... Het orgel raakte een paar jaar terug wat in de versukkeling en er konden geen concerten meer plaatsvinden. Men ging voor de restauratie niet in zee met de orgelmaker die het in onderhoud had, maar met een ex-werknemer van een andere, Limburgse, orgelmakerij. De éénpitter heeft naar verluid overigens in een later stadium de hulp in moeten roepen van enkele collega-orgelmakers omdat de klus toch wat ingewikkelder was. Ook schijnt pas in een later stadium een KKOR-adviseur te zijn benoemd. Overigens één waarvan ik denk dat hij niet zo veel affiniteit heeft met dit type (el.-pneum.) orgels.

Ofschoon men zegt dat men in Limburg feestjes kan vieren, dan was daar deze middag niets van te merken. In de wat schemerige kerk (de verlichting bleef uit) heette een erg bescheiden lid van het orgelcomité een ieder welkom en dat was het. Vervolgens werd een concert gegeven door de adviseur en de orgelmaker, tevens organist van de abdijkerk in Thorn. De eigen organist van Venray, noch de pastoor-deken (!) waren present en de medewerking van een koor achtte men ook niet nodig. Er kon nog net een gefotokopieerd programmaatje van af, overigens zonder vermelding van de uitgevoerde werkzaamheden, zonder historisch overzichtje en zonder de technische gegevens van het orgel (zoals dispositie etc.)

Het orgel klinkt nog steeds zoals ik het me van vele jaren geleden herinner. Maar wat je ziet (een machtig en origineel orgelfront in een kathedrale ruimte) hoor je niet. De na-oorlogse orgels van Vermeulen-Weert klinken altijd netjes, mooi rond uitgeïntoneerd, nergens overheerst iets. Dat is m.i. ook gelijk de zwakte: echt karakteristiek is het niet, zeker niet voor een orgel waarmee men concertante aspiraties heeft. Het beste klonken eigenlijk de kleinere registraties in het Vater unser van Georg Böhm en de Aria van Peeters. De finale van Vierne's 3e symfonie kun je er op spelen, maar het werk komt nooit 'van de muur', het blijft allemaal een beetje tam.

Na wat speurwerk op internet blijkt men een jaar over deze grote schoonmaak en pijpenreparatie (want dat is het feitelijk) gedaan te hebben, mede met de hulp van heel veel vrijwilligers uit Venray e.o. Boven het orgel is een dak aangebracht, vanuit de kerk gezien bepaald geen fraai gezicht en storend voor de unieke architectuur van de orgelkas.

Misschien had men de zaken wat groter moeten aanpakken: nog even doorsparen en het orgel dan uitbreiden met een 16'-manuaaltongwerk (beslist geen overbodige luxe op dit orgel), misschien een Quint 10 2/3' en zeker een wat betere en duidelijkere Mixtuur of Scherp extra. Ondanks alle allure is dit orgel een beetje 'blijven hangen in de fifties' en dat zal allemaal wel heel historisch verantwoord zijn, maar van dit orgel had beslist meer gemaakt kunnen worden. Die kans lijkt nu verkeken.
Reply
Like
Share

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: Mon 15 Aug 2005, 21:14

Sat 24 May 2014, 12:50 #2

Helemaal met je eens!
De grootste post was het front met een veel te hoog loodgehalte dat van meet af aan de neiging had als een pudding in elkaar te zakken.
Hopelijk heeft Stinkens dat euvel voorgoed op kunnen lossen.

Technisch mankeert er nog steeds iets in de speeltafel.
Dat is op te lossen mits er mensen aan werken die daar verstand van hebben.
Zo werkt de P+I niet meer via VC en AP naar verluid.
De laatst genoemde omleiding waar het contactprobleem is te vinden is "overgeslagen" en direct naar de koppelkast P+I heeft men een draadje getrokken vanaf de registerschakelaar......

En inderdaad qua orgelklank is het een braaf orgel.
Zo'n geweldige imponerende orgelkast vraagt om een 32 voets brul die akoestisch goed is na te bootsen met een 10 2/3 op het pedaal.
En ook een 16 voets Bombarde op het hoofdwerk was mogelijk geweest.

In Veghel heb ik destijds de gelegenheid gekregen om de pedaalbazuin te verhuizen naar het Hoofdwerk (was een beetje slap voor het pedaal) en een nieuwe houten bazuin te plaatsen (met ballen) op het pedaal.
Een 10 2/3 zat er helaas niet in door ruimtegebrek.
Helaas is de akoestiek in Veghel om te huilen.
Die is in Venray geweldig!
En ja, een 10 2/3 hadden we ook best ergens kunnen plaatsen maar helaas werd het werk niet aan ons gegund.

Afgelopen zaterdag was er een open dag van de Brabantse Orgelfederatie en zijn de orgels bezocht van Smits in Mill, Grave en Zeeland.
Ter afsluiting van de dag zijn de orgelvrienden in Uden op bezoek geweest.
En jawel, die 32 voets brom van het Nohrenorgel blijft hangen.
Wat een geluid en machtsvertoon!
Ondanks dat het orgel enigszins is verneobarokt blijft het toch imponeren.
Reply
Like
Share

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: Mon 15 Aug 2005, 21:14

Sun 25 May 2014, 15:50 #3

Frontpijpen goed en schoon, nieuwe Arbo goedgekeurde stemplanken........
Binnenkort nog even de balgen opnieuw beleren want daar gaan gaten invallen!

Reply
Like
Share

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: Mon 15 Aug 2005, 21:14

Sun 25 May 2014, 15:52 #4

iets fout met de grootte van de foto........

Nog een keer........

Foto: IMG naar http://orgelvenray.nl/index.html

Reply
Like
Share

Geert Verhallen
Advanced Member
Geert Verhallen
Advanced Member
Joined: Sun 31 Aug 2014, 12:22

Sun 12 Jun 2016, 19:56 #5

Na een periode van afwezigheid weer eens een schrijfsel.
Vanmorgen een mis begeleid in de grote kerk van Venray en ik moet zeggen: Ik heb van het orgel genoten.
Ik ben het met Aart eens dat het orgel zowel sterke als zwakke punten heeft.
Om met de zwakkere punten te beginnen: het tongwerkenplenum zou wat vetter van klank mogen zijn voor mij en wat meer mogen brullen. Het karakter van de trompet, die niet zo grondtonig is en een tikje "blèrt", maakt dat waarschijnlijk onmogelijk.
Ook het mixturenplenum heb ik wel eens beter en sprankelender gehoord, en ook niet uitgesproken een 16'- of 8'- voetsplenum, maar niettemin wel goed te gebruiken.

Waar ik wel blij van werd iwareneen aantal individuele registers, die ik erg mooi vond klinken. Ik noem de kromhoorn 8', de diapason 8', de roerfluit 8'. Verder kreeg ik vaak een fraaie klank door bijv. verschillende fluiten op de diverse manualen te combineren.
In het zoeken naar combinaties kom je verrassend goed klinkende mogelijkheden tegen. De standaardopzet waar je mee begint, klinkt vaak wat "gewoontjes".
Het plenum met als top de sesquialter en tertiaan vond ik echter wel een mooie en duidelijke opbouw hebben.
Ook fijn was dat alle tongwerken goed te gebruiken waren en de stemming van het orgel prima was.
De akoestiek van de kerk maakt het genieten helemaal af!
Reply
Like
Share

anton
Golden Member
anton
Golden Member
Joined: Sat 29 Oct 2005, 19:15

Sun 12 Jun 2016, 23:23 #6

Geert Verhallen @ Sun 12 Jun 2016, 20:56 wrote: Na een periode van afwezigheid weer eens een schrijfsel.
Vanmorgen een mis begeleid in de grote kerk van Venray en ik moet zeggen: Ik heb van het orgel genoten.
Ik ben het met Aart eens dat het orgel zowel sterke als zwakke punten heeft.
Om met de zwakkere punten te beginnen: het tongwerkenplenum zou wat vetter van klank mogen zijn voor mij en wat meer mogen brullen. Het karakter van de trompet, die niet zo grondtonig is en een tikje "blèrt", maakt dat waarschijnlijk onmogelijk.
Ook het mixturenplenum heb ik wel eens beter en sprankelender gehoord, en ook niet uitgesproken een 16'- of 8'- voetsplenum, maar niettemin wel goed te gebruiken.

Waar ik wel blij van werd iwareneen aantal individuele registers, die ik erg mooi vond klinken. Ik noem de kromhoorn 8', de diapason 8', de roerfluit 8'. Verder kreeg ik vaak een fraaie klank door bijv. verschillende fluiten op de diverse manualen te combineren.
In het zoeken naar combinaties kom je verrassend goed klinkende mogelijkheden tegen. De standaardopzet waar je mee begint, klinkt vaak wat "gewoontjes".
Het plenum met als top de sesquialter en tertiaan vond ik echter wel een mooie en duidelijke opbouw hebben.
Ook fijn was dat alle tongwerken goed te gebruiken waren en de stemming van het orgel prima was.
De akoestiek van de kerk maakt het genieten helemaal af!
Geert................er is geen orgel zonder opmerkingen. :D
Dat heb ik in 50 jaar orgelbouw ondervonden.
Geniet van de mooie dingen.
Groeten uit west Brabant.
Reply
Like
Share

Geert Verhallen
Advanced Member
Geert Verhallen
Advanced Member
Joined: Sun 31 Aug 2014, 12:22

Mon 13 Jun 2016, 14:58 #7

Geert................er is geen orgel zonder opmerkingen. biggrin.gif
Dat heb ik in 50 jaar orgelbouw ondervonden.
Geniet van de mooie dingen.
Groeten uit west Brabant.
Daar heb je natuurlijk helemaal gelijk in.

Één opmerking nog: ik ken verschillende orgels, waar er geen overtuigend plenum of volle werk aanwezig is.
Probleem is meestal dat er geen goede opbouw in de mixtuur zit, of dat deze geheel ontbreekt.
Een ander probleem is dat de grondstemmen in verhouding met de boventonen te licht of te zwaar zijn. Daarnaast kunnen de mensuren niet goed gekozen zijn, waardoor het orgel schel klinkt of futloos in de hoogte.

Het ontbreken van een volle werk vind ik vaak wel een grote tekortkoming bij een orgel.
In Venray zijn wel bruikbare combinaties voorhanden, dus daar speelt dat probleem niet.
Reply
Like
Share

Frans Meeuws
Advanced Member
Frans Meeuws
Advanced Member
Joined: Mon 23 Jan 2006, 19:14

Tue 21 Jun 2016, 07:09 #8

Behalve het spelen van de mis op 12 juni heeft Geert Verhallen op het Venrayse Vermeulenorgel op 22 mei een concert gegeven.

Hier heb je de mogelijkheden van het opgeknapte orgel goed uitgebuit. Het concert was prachtig. In de kerk zelf klinkt het orgel natuurlijk anders (nog beter?) dan op de plaats van de organist alhoewel dat hier met een losse speeltafel nog wel te overzien zal zijn geweest. Ik ben het met je eens dat de tongwerken wat meer mogen "ronken" maar de huidige intonatie past natuurlijk bij deze orgelmaker. Misschien kunnen ze in Venray als ze nog wat geld over hebben er geen professionele intonateur op zetten?
Reply
Like
Share

Nico van Duren
Golden Member
Nico van Duren
Golden Member
Joined: Mon 15 Aug 2005, 21:14

Tue 21 Jun 2016, 19:45 #9

Als er nog geld over is zijn er nog heel wat andere zaken die prioriteit hebben. Ik ken het orgel erg goed. Aan de intonatie kun je niet zoveel meer veranderen gegeven de mensuren van de tongwerken. Eerlijk is eerlijk, de tongwerken van Verschueren uit die periode zijn veel mooier in hun Franse factuur.
Reply
Like
Share

Frans Meeuws
Advanced Member
Frans Meeuws
Advanced Member
Joined: Mon 23 Jan 2006, 19:14

Thu 23 Jun 2016, 12:47 #10

Die van Pels ook weet ik uit eigen ervaring.
Reply
Like
Share